UÇUŞ YIPRANMA TAZMİNATI / KIDEM TAZMİNATI NİTELİĞİNDE OLMASI

T.C.

YARGITAY

13. HUKUK DAİRESİ

E. 1984/8055

K. 1985/495

T. 28.1.1985

• TAZMİNAT DAVASI ( Türk Hava Yollarının Uçuculuk Kadrosundan Emekli Olan Şahsa Uçuş Yıpranma Tazminatı Ödenmesinin Gerekmesi )

• KIDEM TAZMİNATI ( Uçuş Yıpranma Tazminatının Kıdem Tazminatı Niteliğinde Olması )

• UÇUŞ YIPRANMA TAZMİNATI ( Kıdem Tazminatı Niteliğinde Olduğundan Kıdem Tazminatı Tavanında Göz Önünde Bulundurulmasının Gerekmesi )

• İŞ AKDİ SONA EREN UÇUŞ PERSONELİ ( Personele Kıdem Tazminatı Yanında Uçuş Yıpranma İkramiyesi Verilmesinin Gerekmesi )

818/m.313

1475/m.14,98

ÖZET : Iş akti sona eren uçucu personele toplu iş sözleşmesi gereğince kıdem tazminatı yanında yönetmelik uyarınca “uçuştan ayrılma ikramiyesi” veya “uçuş yıpranma tazminatı” adı altında ayrıca bir tazminat daha ödenmesi öngörülmüş bulunmaktadır. Bu ödemenin de kıdem tazminatı niteliğinde olduğunun kabulü zorunludur. Çünkü iş aktinin sona ermesi halinde, personelin uçuculuk hizmet süresine veya yaş haddine göre geçmiş hizmetine karşılık kendisine bir ikramiye ödenmektedir. Kıdem tazminatının ayırıcı niteliği, işçinin işyerinde sadakatla çalışarak hizmet etmesi nedeniyle, yıpranması karşılığı geleceğini güvence altına alma amacına yönelik ve iş aktinin sona ermesi halinde ödenen bir para olmasıdır. Dava söz konusu olan “uçuş yıpranma tazminatı” bu unsurların hepsini taşıdığından kıdem tazminatı niteliğindedir.

DAVA : Taraflar arasındaki tazminat davasının yapılan yargılaması sonunda; ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kabulüne yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davalı avukatınca temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü :

KARAR : davacı, davalı T.H.Y.A.O.’da pilot olarak çalışmakta iken emeklilik nedeniyle işten ayrıldığını, uçuculuktan ayrılma personele 07-024 sayılı Ortaklık Elkitabı uyarınca 12 aylık tutarında uçuştan ayrılma tazminatı ödenmesi gerektiği halde davalının bu tazminatı ödemediğini ileri sürerek fazlaya dair hakkı saklı kalmak üzere 100.000 lira tazminatın tahsilini istemiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde, davacıya işten ayrılırken toplu sözleşme hükümleri uyarınca kıdem tazminatı ödendiğini, 1475 sayılı İş Kanunu’nun 2320 sayılı Kanunla değişik 14. maddesi ile getirilen sınırlama karşısında davacıya ayrıca kıdem tazminatı niteliğinde olan uçuştan ayrılma tazminatı ödenemeyeceğini bildirerek davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece, davanın kabulüne karar verilmiş hüküm davalı avukatınca temyiz edilmiştir.

Davacının işten ayrılırken toplu sözleşme hükümlerine göre kıdem tazminatını aldığı uyuşmazlık konusu değildir. Davacıya ayrıca “uçuştan ayrılma tazminatı” ödenmemiştir. Taraflar arasındaki uyuşmazlık bu tazminatın “kıdem tazminatı” niteliğinde olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.

1475 sayılı İş Kanunu’nun 2320 sayılı kanunla değişik 14. maddesinde, bu kanunun kapsamına giren işçileri iş akdi belli nedenlerle sona ermesi halinde çalıştığı her tam yıl için 30 günlük ücret tutarında kıdem tazminatı ödenmesi öngörülmüş; bu tazminatın bir yıllık tutarının 1475 sayılı İş kanuna göre tesbit edilmiş bulunan günlük asgari ücretin 30 günlük ücret tutarın 7,5 katından fazla olmıyacağı ve aynı kıdem süresi için bir defadan fazla kıdem tazminatı veya ikramiye ödenemiyeceği hükme bağlanmış; aynı kanunun 98. maddesine eklenen fıkra ile kıdem tazminatının 14. madde yazılı esaslar dışında veya saptanan miktar veya tavan aşılarak ödenmesi suç sayılarak ceza yaptırımına bağlanmıştır. Bu sınırlayıcı hüküm, 2457 sayılı Kanunla 23.10.1980 tarihinden itibaren yürürlüğe konulmuştur. Yani bu tarihten sonra işten ayrılan işçilere bu hüküm uygulanacaktır. Çünkü kıdem tazminatı hakkı işten ayrılma tarihinde doğan bir haktır.

T.H.Y.A.O.’da pilot olarak çalışan personel 1475 sayılı Kanuna 5.9.1981 günlü 2457 sayılı Kanunun 2. maddesiyle aşağıdaki ek madde eklenmiştir.

“Ek Madde – Kanuna veya Kanunun verdiği yetkiye dayanılarak kurulan kurum veya kuruluşların, haklarında, 1475, 854, 5953 ve 5434 sayılı Kanun hükümleri uygulanmıyan personeli ile kamu kuruluşlarında sözleşmeli olarak istihdam edilenlere mevzuat veya sözleşmelerine göre kıdem tazminatı niteliğinde yapılan ödemeler, kıdem tazminatı sayılır ve bu kanunun 14. maddelerindeki esaslara ve miktara göre ödenir.

Bu maddeye aykırı hareket edenler hakkında da 98 inci maddenin ilgili hükmü uygulanır”.

Yukarıdaki ek madde uyarınca, iş kanuna tabi olmayan işçilerde 23.10.1980 tarihinden itibaren 1475 sayılı İş Kanunu’nun 2320 sayılı Kanunla değişik 14. maddesindeki sınırlayıcı hükme tabi tutulmuş bulunmaktadır.

Davalı, T.H.Y.A.O.’nın 23.10.1968 günlü, 07-024 sayılı “ortaklık elkitabı” denilen yönetmeliğinin 1,2,3 ve 4. maddelerinde uçuştan ayrılan personele “uçuş yıpranma tazminatı” adı altında 12 aylık tutarında bir tazminat ödenmesi öngörülmüştür. Bu tazminatın, personelin yer hizmetine geçmesi halinde de ödeneceği belirtilmiştir. Daha sonra T.H.Y.A.O. Yönetim Kurulunun 15.10.1971 günlü, 48 sayılı kararıyla bu yönetmelikte değişiklik yapılarak uçuştan ayrılma tazminatının sadece T.H.Y.A.O.’dan ayrılma halinde ödenmesi öngörülmüştür. Yer hizmetine geçenlere böyle bir tazminat ödenmemesi kararlaştırılmıştır. Böylece iş akti sona eren uçucu personele toplu iş sözleşmesi gereğince kıdem tazminatı yanında yönetmelik uyarınca “uçuştan ayrılma ikramiyesi” veya “uçuş yıpranma tazminatı” adı altında ayrıca bir tazminat daha ödenmesi öngörülmüş bulunmaktadır. Bu ödemenin de kıdem tazminatı niteliğinde olduğunun kabulü zorunludur. Çünkü iş aktinin sona ermesi halinde, personelin uçuculuk hizmet süresine veya yaş haddine göre geçmiş hizmetine karşılık kendisine bir ikramiye ödenmektedir. Kıdem tazminatının ayırıcı niteliği, işçinin işyerinde sadakatla çalışarak hizmet etmesi nedeniyle, yıpranması karşılığı geleceğini güvence altına alma amacına yönelik ve iş aktinin sona ermesi halinde ödenen bir para olmasıdır. Dava söz konusu olan “uçuş yıpranma tazminatı” bu unsurların hepsini taşıdığından kıdem tazminatı niteliğindedir.

Öyle ise, davacının işten ayrıldığı tarihte yürürlükte bulunan 2320 ve 2457 sayılı yasalarda öngörülen, kıdem tazminatı tavanın aşılıp aşılmadığı incelenmeden isteğe hükmedilmesi usul ve yasaya aykırıdır ve karar bu nedenle bozulmalıdır.

SONUÇ : Temyiz olunan kararın açıklanan nedenle davalı yararına BOZULMASINA, ister halinde peşin harcın iadesine 28.1.1985 gününde oyçokluğuyla karar verildi.


Konu İle İlgili Benzer Sorular:




Yazan: